فدوی عبد الفتاح آغا طوقان ، در سال 1917 م ، در شهر نابلس در کرانهی باختری رود اردن درخانوادهای اصیل ، سنتی ، توانگر ، ادیب و فرهیخته ، دانشپرور ، وطنپرست و دارای موقعیت اجتماعی، که نسبش به آلعباس میرسد ، چشم به جهان گشود . برادر بزرگتر او ، ابراهیم طوقان ، از شاعران مطرح دههی سی و چهل بود.
او به همراه نازک الملائکه ( پایهگذار شعر معاصر عرب عراق) و هم میهنش ، سلمی الخضراء الجیوسی،از برجسته ترین بانوان شعر عرب ، هستند . او در خانهی بزرگی که پایبند به آداب و سنن جامعه بود ، پرورش یافت .
ابراهیم طوقان در واقع به عنوان پدر روحی معنوی برای فدوی به حساب میآمد ، او فدوی را با دنیای شعر، آشنا کرد . فدوی، سرودن شعر را با گرایش رمانتیک و در قالب اوزان سنتی ، آغاز نمود و مهارت خود را در آن به اثبات رساند .سپس در همان مراحل نخست ، به شعر « حُرّ » یا همان شعر نو گرایید .
با پیش آمدن جنگ ژوئن 1967 و شکست اعراب ، بسیاری از شاعران عرب از تغزل سرایی به ستیزه سرایی ، روی آوردند . فدوی نیز به صف شاعران مقاومت مانند محمود درویش ، سمیح القاسم ، توفیق زیاد ، سالم جبران و معین بسیسو و دیگران پیوست و اشعار موثری را در غم ملتش سرود.
|
عنوان القصیدة : إلى صدیق غریب للشاعره
:فدوى طوقان |
|
صدیقی الغریب |
|
لو أنّ طریقی الیک کأمس |
|
لو ان الأفاعی الهوالک لیست |
|
تعربد فی کلّ درب |
|
وتحفر قبراً لأهلی وشعبی |
|
و تزرع موتاً ونار |
|
لو أنّ الهزیمة لا تمطر الآن – |
|
أرض بلادی |
|
حجارة خزیٍ وعار |
|
ولو أنّ قلبی الذی تعرف |
|
کما کان بالأمس لا ترعف |
|
دماه على خنجر الإنکسار |
|
ولو أنّنی یا صدیقی کأمس |
|
أدلّ بقومی وداری وعزّی |
|
لکنت إلى جنبک الآن عند - |
|
شواطئ حبّک أرسی |
|
سفینة عمری |
|
لکنّا کفرخی حمام ... دوست غریب من
اگر چون گذشته مسیر من به سوی تو هموار بود
اگر مارهای افعی کشنده
بر سر هر مسیری عربده نمی کشیدند
و برای خانواده و ملتم گور نمی کندند
و آتش و مرگ نمی کاشتند
و اگر امروز شکست ،
با خواری و ننگ، خاک سرزمینم را
سنگبا ران نمی کرد
و اگر قلبم را که می شناسی
چون گذشته بود
و خونش بر دشنه ی خواری و شکست نمی ریخت
و اگر من، چون گذشته ها ،
به خاندان و کاشانه و عزتم فخر می فروختم و ناز می کردم
(اگر چنین بود،) بی شک اکنون کنار تو بودم |
و کشتی زندگی ام بر ساحل عشق تو ، لنگر می انداخت
بی شک (امروز) چون دو جوجه کبوتر بودیم . ..
.ﺁﯾﺎ ﻣﻦ ﻭ شما جز ﻋﻮﺍﻡ ﻫﺴﺘﯿﻢ؟
ﻗﺬﺍﻓﯽ ﺭﻭﺯﯼ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭﯼ ﻗﻬﺮﻣﺎﻥ بوﺩ. ﺭﻭﺯﯼ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ ﺍﺳﺘﻌﻔﺎ ﺩﻫﺪ، خندید ﻭ ﮔﻔﺖ:
ﺍﺳﺘﻌﻔﺎ؟ استعفا ﺍﺯ ﭼﻪ؟ ﺍﺯ ﭼﻪ ﺍﺳﺘﻌﻔﺎ ﺩﻫﻢ؟ ﻣﻦ ﮐﻪ ﻣﻘﺎﻣﯽ ﻧﺪﺍﺭﻡ.
ﺍﻭ ﺭﺍﺳﺖ می گفت، ﻧﻪ ﺭﻫﺒﺮ ﺑﻮﺩ؛ ﻧﻪ ﺭﯾﯿﺲﺟﻤﻬﻮﺭ، ﻧﻪ ﺳﻠﻄﺎﻥ، ﻧﻪ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ؛
ﺍﻭ نمیخوﺍﺳﺖ ﺑﻪ ﻫﯿﭻ ﯾﮏ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﻋﻨﺎﻭﯾﻦ ﻧﺎﻣﯿﺪﻩ ﺷﻮﺩ!
ﺭﻭﺯگارﯼ ﻟﻨﯿﻦ ﻫﻢ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﻮﺩ:
ﻭﺯﯾﺮ ﭼﻪ ﻧﺎﻡ ﺗﻬﻮﻉآﻭﺭﯼ ﺍﺳﺖ! ﺑﺎﯾﺪ ﻧﺎﻡ ﭘﺮﻭﻟﺘﺮﯼ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﮐﻨﯿﻢ، ﻭﺯﯾﺮ ﺑﻮﯼ ﮔﻨﺪ ﺑﻮﺭﮊﻭﺍﺯﯼ می دﻫﺪ!
ﻣﺎﺋﻮ ﻫﻢ ﻫﻤﯿﻦ ﻃﻮﺭ ﺑﻮﺩ.
ﭼﺮﯾﮏ ﭘﯿﺮ، ﮐﺎﺳﺘﺮﻭ ﻫﻢ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﺭﺍ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﭘﻨﺠﺎﻩ ﺳﺎﻝ ﺑﻪ ﺑﺮﺍﺩﺭﺵ ﺗﻘﺪﯾﻢ ﮐﺮﺩ...!
ﮐﯿﻢ ﺍﯾﻞ ﺳﻮﻧﮓ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﯾﺶ ﺭﯾﯿﺲﺟﻤﻬﻮﺭﯼ ﮐﺮﻩ ﺷﻤﺎﻟﯽ ﮐﻮﭼﮏ ﺑﻮﺩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺭﯾﯿﺲ ﺟﻤﻬﻮﺭ ﺩﺍﯾﻤﯽ ﻧﺎﻣﯿﺪ...
ﻫﻤﻪ ﺍﯾﻦﻫﺎ، ﺭﻭﺯﯼ ﻗﺒﻠﻪ ﻣﺮﺩمانشان ﺑﻮﺩﻧﺪ.
ﻫﻤﻪ ﺍین ها ﺑﺮ ﺳﺮ ﺩﺳﺖ ﻋﻮﺍﻡ، ﺑﻪ ﻗﺪﺭﺕ ﺭﺳﯿﺪﻧﺪ، ﻫﻤﻪ ﺩﺭ آﻏﺎﺯ ﻣﺤﺒﻮﺏ ﻋﻮﺍﻡ ﺑﻮﺩﻧﺪ.
عوام، آن ها را می پرستیدند.
ﻋﻮﺍﻡ ﺑﺮﺍﯾﺸﺎﻥ ﮐﻒ میﺯﺩﻧﺪ، ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ خاطر آن ها به ﮐﺸﺘﻦ می ﺩﺍﺩﻧﺪ، ﺩﮔﺮﺍﻧﺪﯾﺸﺎﻥ ﺭﺍ ﮐﺸﺘﻨﺪ ﻭ ﻫﯿﭻ ﮐﺲ ﺣﻖ ﻫﯿﭻ نطق کشیدنی ﺭﺍ هم ﻧﺪﺍﺷﺖ.
ﻫﻤﺎﻥ ﮐﺴﺎنی ﮐﻪ قذافی را ﺑﻪ ﻗﺪﺭﺕ ﺭﺳﺎﻧﺪﻧﺪ، ﺑﺮﺍﯼ ﺗﻤﺎﺷﺎﯼ ﺟﻨﺎﺯﻩﺍﺵ ﺩﺳﺖ ﻭ ﭘﺎ ﻣﯽﺷﮑﺴﺘﻨﺪ.
ﻋﻮﺍﻡ ﻧﻤﯽﺩﺍﻧﺪ ﺧﺸﻮﻧﺖ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﭼﯿﺴﺖ،
ﻧﻤﯽﺩﺍﻧﺪ ﺍﻣﻨﯿﺖ ﻧﺮﻡ ﭼﯿﺴﺖ، ﻧﻤﯽﺩﺍﻧﺪ ﺗﻠﻮﯾﺰﯾﻮﻥ ﭼﯿﺴﺖ، ﻣﺪﺭﺳﻪ، ﻣﻌﻠﻢ، ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩ ﭼﯿﺴﺘﻨﺪ.
ﻋﻮﺍﻡ ﺑﺮﺍﯼ ﺗﻤﺎﺷﺎﯼ ﺍﻋﺪﺍﻡ ﻣﯽﺭﻭﺩ، ﺿﺮﺏ ﻭ ﺷﺘﻢ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺩﺭ ﺧﯿﺎﺑﺎﻥ، به دﺳﺖ پلیسی که باید حافظ مردم باشد ﺭﺍ ﻣﯽﭘﺴﻨﺪند،
ﻫﻤﺎن طوﺭ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺻﻒ ﺍﻋﺪﺍﻡ ﻣﯽﺍﯾﺴﺘﺪ، ﺩﺭ ﺻﻒ ﺷﯿﺮ ﻭ ﻧﺎﻥ ﻫﻢ ﻣﯽﺍﯾﺴﺘﺪ، ﻋﻮﺍﻡ، ﮔﺪﺍ؛ ﺑﯿﻤﺎﺭ؛ ﺗﻦﻓﺮﻭﺵ، ﺧﻮﺩﻓﺮﻭﺵ؛ ﻣﻌﺘﺎﺩ؛ ﺭﺍ ﻧﻤﯽﺑﯿﻨﺪ، ﭼﻮﻥ ﻧﻤﯽﺩﺍﻧﺪ که این ها ﭼﯿﺴﺘﻨﺪ!!!
ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ در سراسر جهان، عوام ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﻫﺮ ﭼﯿﺰ دیگر ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺍﺳﺖ، ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﮐﺎﺭﺷﻨﺎﺳﺎﻥ ﺩﺭ ﺩﻩ ﺳﺎﻝ ﺍﺧﯿﺮ ﺩﺭ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩﻫﺎﯼ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺍﺯ ﭼﻨﺪ ﺻﺪ ﺳﺎﻝ ﻋﻮﺍﻡ ﺑﺎﺳﻮﺍﺩ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ!
ﻓﻬﻢ ﻭ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻭ ﻧﮕﺮﺵ ﺑﻪ ﻭﺳﯿﻠﻪ ﺩﺍﻧﺸﮕﺎﻩﻫﺎ ﺑﻪ ﺳﻮﺍﺩ ﺳﺎﻧﺪﻭﯾﭽﯽ ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪ! ﺍﯾﻦ ﺳﻮﺍﺩ، ﻃﺎﻗﺖ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﻧﺪﺍﺭﺩ؛
ﺩﺭ ﻓﻀﺎﯼ ﻣﺠﺎﺯﯼ ﺣﺘﯽ ﭼﻨﺪ ﺳﻄﺮ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺭﺍ ﻧﻤﯽﺧﻮﺍﻧﺪ؛ ﺍﺯ ﻫﻤﺎﻥ ﺧﻂ ﺍﻭﻝ ﺩﯾﮕﺮ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﻧﻤﯽﺩﻫﺪ؛ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﻭ ﻋﮑﺲ ﻭ ﻓﯿﻠﻢ ﺭﺍ ﺑﺪﻭﻥ آﻧﮑﻪ ﺧﻮﺩ ﺧﻮﺍﻧﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﯾﺎ ﻓﻬﻤﯿﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺮﺍﯼ ﺩﯾﮕﺮﺍﻥ ﻣﯽﻓﺮﺳﺘﺪ!
عوام ﺑﺪﻭﻥ ﻫﯿﭻ ﺯﺣﻤﺘﯽ ﻟﯿﺴﺎﻧﺲ ﻭ ﺍﺭﺷﺪ ﻭ ﺩﮐﺘﺮ میشود، پایان نامه هایشان را هم که از میدان انقلاب ابتیاع می کند. چشم دارند، ولی نمی بینند. مغز دارند، ولی نمی فهمند. کله برای آنان که جایگاه مخ، که عضوی است که هر از چندگاهی باید به آرایشگاه برده شود. اصلا اهمیت سر برایشان در آن است که رستنگاه موی سر است.
این ﻋﻮﺍﻡ ﻫﺮ ﺭﻭﺯ ﭼﻨﺪ ﺟﻮﮎ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺳﺮﺷﺎﺭ ﺍﺯ ﺗﻮﻫﯿﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ، برای ﺩﻭﺳﺘﺎﻥشان ﻣﯽﻓﺮﺳﺘﺪ، ﻣﯿﺰﺍﻥ ﻫﺰﯾﻨﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻋﻮﺍﻡ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯼ جهان سوم ﺍﺯ ﻫﺮ ﻫﺰﯾﻨﻪﺍﯼ ﺩﯾﮕﺮ، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻫﺰﯾﻨﻪ آﻣﻮﺯﺵ ﻭ ﭘﺮﻭﺭﺵ ﻭ ﺑﻬﺪﺍﺷﺖ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺍﺳﺖ.
ای کاش ما عوام نباشیم!!!
***
1
**
صدای ریزش تیر آهن
در نیمه های شب.
رنگ از رخ درخت پریده ست.
2
**
سربازهای صفحه ی شطرنج
دلریسه می روند
وفتی که شاه می افتد
در زیر پای پیل.
3
**
می شود تشنه تر بود.
کوزه های سفالی
مهربانند.
4
**
صدای دیدنی این پرنده می خواهد
ترانه های زمین را به آسمان بدهد.
5
**
ستاره ای
به تماشای شهر خواب˚ زده
کناره های افق
ایستاده ،
می خندد.
کجاست چتر نگاهم؟
کمی قدم بزنم.
بوی نور می بارد.
6
**
از هاله ای که دور سرش بود
فهمیدیم
این حقه بازمعجزه اش را
با قتل عام جنگل و انسان
اثبات می کند.
7
**
گله در آغُل خویش
خواب می بیند
خواب یک مرتع سبز.
زوزه ی باد و صدای گرگان
لا به لای تن شب می لغزد.
1. در ﻓﺮم دروﻧﯽ - ﮐﻠﯽ ﺳﻪﮔﺎﻧﯽ، ﺑﺮ "ﮐﻮﺑﺸﯽ" ﺑﻮدن ﻟَﺨﺖ ﺳﻮم آن ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽﺷﻮد، اﻣﺎ در ﻧﻮﺧﺴﺮواﻧﯽ، اﺳﺎﺳﺎً "ﮐﻮﺑﺸﯽ" ﺑﻮدن ﺷﻌﺮ، ﻣﻄﻤﺢ ﻧﻈﺮ ﺷﺎﻋﺮ ﻧﯿﺴﺖ .
2 . ﺳﻪﮔﺎﻧﯽ در ﺳﻪ ﺷﺎﺧﻪی ﮐﻼﺳﯿﮏ و ﻧﯿﻤﺎﯾﯽ و ﺳﭙﯿﺪ ﭘﺪﯾﺪ ﻣﯽآﯾﺪ، وﻟﯽ ﻧﻮﺧﺴﺮواﻧﯽ ﺗﻨﻬﺎ در ﺷﺎﺧﻪی ﮐﻼﺳﯿﮏ ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪه اﺳﺖ.
3. ﺳﻪﮔﺎﻧﯽ در ﺷﺎﺧﻪی ﮐﻼﺳﯿﮏ، ﭘﻨﺞ ﻓﺮم ﺑﯿﺮوﻧﯽ- ﺟﺰﺋﯽ دارد، ﺣﺎل آن ﮐﻪ ﻧﻮﺧﺴﺮواﻧﯽ ﻋﻤﻼً دو ﻓﺮم از اﯾﻦ ﭘﻨﺞ ﻓﺮم را ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻧﺪارد و ﺑﻮﯾﮋه ﻓﺮم ﻧﻬﺎﯾﯽ آن "ﮐﻼﺳﯿﮏ ﺑﺎ ﻃﺮح ﻗﺎﻓﯿﻪی ﯾﮏ - ﺳﻪ" اﺳﺖ. اﻓﺰون ﺑﺮ اﯾﻦ، ﺳﻪﮔﺎﻧﯽ در دو ﺷﺎﺧﻪی ﻧﯿﻤﺎﯾﯽ و ﺳﭙﯿﺪ ﻧﯿﺰ ﺟﻤﻌﺎً ده ﻓﺮم دﯾﮕﺮ دارد ﮐﻪ ﻃﺒﻌﺎً آﻧﻬﺎ ﻫﻢ در ﻧﻮﺧﺴﺮواﻧﯽ ﺑﻪ ﮐﺎر ﻧﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ .
4. اﺻﻮل ﻫﻔﺘﮕﺎﻧﻪی ﺳﻪﮔﺎﻧﯽ در ﻧﻮﺧﺴﺮواﻧﯽ ﮐﺎرﺑﺮد ﻧﯿﺎﻓﺘﻪاﻧﺪ. ﺳﻪﮔﺎﻧﯽ از ﻃﺮﯾﻖ رﻋﺎﯾﺖ اﯾﻦ اﺻﻮل ﮐﻪ ﺣﺎﺻﻞ ﺗﺠﺮﺑﻪﻫﺎی ﻋﻤﻠﯽ اﺳﺖ، ﺟﺬاﺑﯿﺖﻫﺎﯾﯽ را رو ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺮای ﻧﻮﺧﺴﺮواﻧﯽ آﺷﻨﺎ ﻧﯿﺴﺖ.
5. ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﺳﻪﮔﺎﻧﯽ وﺳﯿﻊﺗﺮ از ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻋﻤﻮﻣﺎً ﺗﻐﺰﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﺧﻮان ﺛﺎﻟﺚ ﺑﺮای ﻧﻮﺧﺴﺮواﻧﯽ ﻣﻄﻤﺢ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار داده اﺳﺖ. در ﺳﻪﮔﺎﻧﯽ اﻧﺴﺎن و ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺑﺎ ﻫﻤﻪی وﺟﻮﻫﺸﺎن ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ.
6. ﺳﻪﮔﺎﻧﯽ روﯾﮑﺮد ﺣﮑﻤﺖآﻣﯿﺰ دارد و ﻣﯽﮐﻮﺷﺪ اﺑﻌﺎد ﭘﻨﻬﺎن و ﺟﺎودان اﻧﺴﺎن و ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﻃﺒﯿﻌﺖ را ﺑﺠﻮﯾﺪ و ﺑﮕﻮﯾﺪ؛ اﯾﻦ در ﺣﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻮﺧﺴﺮواﻧﯽﻫﺎی ﻣﻌﺪود ﻣﻮﺟﻮد، ﺑﺎ ﺣﮑﻤﺖ ﻣﯿﺎﻧﻪی ﭘﺎﯾﺒﻨﺪاﻧﻪای ﻧﺪارﻧﺪ .
دو ﻧﻤﻮﻧﻪ از ﻧﻮﺧﺴﺮواﻧﯽﻫﺎی ﻣﻬﺪی اﺧﻮان ﺛﺎﻟﺚ:
آب زﻻل و ﺑﺮگ ﮔﻞ ﺑﺮ آب ،
ﻣﺎﻧﺪ ﺑﻪ ﻣَﻪ در ﺑﺮﮐﻪی ﻣﻬﺘﺎب
وﯾﻦ ﻫﺮدو ﭼﻮن ﻟﺒﺨﻨﺪ او در ﺧﻮاب.
ﮔﻔﺖ: آﯾَﻤَﺖ ﻣَﻪﺑَﺮاﯾﺎن، ﺑﻪ دﯾﺪار"
اﯾﻨﮏ دﻣﺪ ﻣﻬﺮ ﻫﻢ، ﺑﯽ وی، اﻣﺎ
اﯾﻦ ﻫﺮﮔﺰ آﯾﺎ ﮐﻨﺪ ﯾﺎر ﺑﺎ ﯾﺎر؟
@buotigha
به روی در، به روی پنجره ها
به روی تخته های بام، در هر لحظه یِ مقهورِ رفته، باد می کوبد.
نه از او پیکری در راه پیدا.
نیاسوده دَمی بر جا، خروشان است دریا،
و در قعرِ نگاه، امواجِ او تصویر می بندند.
هم از آنگونه کان می بود،
ز مَردی در درونِ پنجره بَر می شود آوا:
«دودوک دوکا! آقا توکا! چه کارَت بود با من؟»
در این تاریکِ دل شب، نه زو بر جای خود چیزی قرارش.
«درونِ جادّه، کس نیست پیدا.
پریشان است افرا» گفت توکا
«به رویم پنجره ت را باز بگذار
به دل دارم دمَی با تو بمانم
به دل دارم برای تو بخوانم.»
ز مردی در درونِ پنجره مانده است ناپیدا نشانه.
فتاده سایه اش در گردشِ مهتاب، نامعلوم از چه سوی، بر دیوار
وز او هر حرف می مانَد صدای موج را، از موج
ولیک از هیبتِ دریا.
«چگونه دوستانِ من گریزان اند از من!» گفت توکا.
«شبِ تاریک را بار درون، وَهم است یا رویای سنگینی ست!»
و با مردی درونِ پنجره، بار دگر برداشت آوا:
« به چشمان اشک ریزانند طفلان.
منم بگریخته از گرمْ زندانی که با من بود،
کنون مانندِ سرما، درد با من گشته لذّت ناک.
به رویم پنجره ت را باز بگذار،
به دل دارم دَمی با تو بمانم.
به دل دارم برای تو بخوانم.»
ز مردی در درونِ پنجره، آوا زِ راه دور می آید:
«دودوک دوکا! آقا توکا!
همه رفته اند، روی از ما بپوشیده
فسانه شد نشانِ انسِ هر بسیار جوشیده
گذشته سالیان بر ما.
نشانده بارها گل، شاخه یِ تَر جَسته از سرما.
اگر خوب این، وگر ناخوب
سفارش های مرگ اند این خطوطِ ته نشسته،
به چهرِ رهگذر مردم، که پیری می نهدْشان دلْ شکسته.
دلت نگرفت از خواندن؟
از آن جانت نیامد سیر؟»
در آن سودا که خوانا بود، توکا باز می خواند.
و مردی در درون پنجره، آواش با توکا سخن می گفت:
«به آن شیوه که در میلِ تو آن بود
پِی ات بگرفته نوخیزان به راهِ دور می خوانند،
بر اندازه که می دانند.
به جا در بسترِ خارَت، که بَر اّمیدِ تَر دامن گلِ روزِ بهارانی،
فسرده غنچه ای حتی نخواهی دید و این دانی.
به دل اِی خسته آیا هست
هنوزت رغبتِ خواندن؟»
ولی توکاست خوانا.
هم از آنگونه کاوّل برمی آید باز
ز مردی در درونِ پنجره آوا.
به روی در، به روی پنجره ها،
به روی تخته های بام، در هر لحظه یِ مقهورِ رفته، باد می کوبد
نه از او پیکری در راه پیدا.
نیاسوده دَمی بر جا، خروشان است دریا
و در قعرِ نگاه، امواجِ او تصویر می بندند.
آفتاب می شود/فروغ فرخزاد

نگاه کن که غم درون دیده ام
چگونه قطره قطره آب می شود
چگونه سایهء سیاه سرکشم
اسیر دست آفتاب می شود
نگاه کن
تمام هستیم خراب می شود
شراره ای مرا به کام می کشد
مرا به اوج می برد
مرا به دام می کشد
نگاه کن
تمام آسمان من
پر از شهاب می شود
تو آمدی ز دورها و دورها
ز سرزمین عطرها و نورها
نشانده ای مرا کنون به زورقی
ز عاجها، ز ابرها، بلورها
مرا ببر امید دلنواز من
ببر به شهر شعرها و شورها
به راه پرستاره می کشانی ام
فراتر از ستاره می نشانی ام
نگاه کن
من از ستاره سوختم
لبالب از ستارگان تب شدم
چو ماهیان سرخ رنگ ساده دل
ستاره چین برکه های شب شدم
چه دور بود پیش از این زمین ما
به این کبود غرفه های آسمان
کنون به گوش من دوباره می رسد
صدای تو
صدای بال برفی فرشتگان
نگاه کن که من کجا رسیده ام
به کهکشان، به بیکران، به جاودان
کنون که آمدیم تا به اوجها
مرا بشوی با شراب موجها
مرا بپیچ در حریر بوسه ات
مرا بخواه در شبان دیرپا
مرا دگر رها مکن
مرا از این ستاره ها جدا مکن
نگاه کن که موم شب براه ما
چگونه قطره قطره آب می شود
صراحی دیدگان من
به لای لای گرم تو
لبالب از شراب خواب می شود
نگاه کن
تو میدمی و آفتاب می شود
سپیده می داند/فریدون مشیری
چنان فشرده شب تیره پا که پنداری
هزار سال بدین حال باز می ماند
به هیچ گوشه ای از چارسوی این مرداب
خروس ایه آرامشی نمی خواند
چه انتظار سیاهی
سپیده می داند ؟