سیولیشه

نشریه اختصاصی شعر نیمایی

سیولیشه

نشریه اختصاصی شعر نیمایی

دوره ی سه جلدی : گزاره های منفرد نویسنده : علی باباچاهی


Image result for ‫گزاره های منفرد‬‎


علی باباچاهی در سه دهه‌ی اخیر، شاعری جریان‌ساز و منتقدی جنجالی و بحث برانگیز بوده‌است. او به قولی: «با پنج دهه فعالیت جنون‌آمیز شاعری، به یکی از بزرگان شور و جنون بدل شده‌است». در زمینه‌ی نقد و پژوهش اما به گواه تالیفات متعدد، او به دور از شتاب و عتاب و با دقتی علمی به نقد و بررسی وضعیت شعر امروز ایران می‌پردازد. کتاب حاضر «گزاره‌های منفرد، سه جلدی» ناظر بر این مدعاست. جلد اول این کتاب به مقولات مستقل شعری می‌پردازد. نیما‌‌شناسی عنوان مناسبی برای بخشی از این اثر است که بر مراحل تکاملی شعر نیما -از آغاز تا پایان- درنگ می‌کند. ظرفیت‌های پنهان شعر نیما را برمی‌شمارد و سلوک و صبوری عاشقانه‌ی بنیانگذار شعر نو فارسی را در تجربه‌های متنوع شعری او نشان می‌دهد. افزون بر این، شعر نخستین پیروان نیما در این کتاب، مورد مطالعه‌ای انتقادی قرار می‌گیرد. بر همین مبنا سپیده‌دم و یا مطلع درخشان شعر نو فارسی به نسل جدید معرفی می‌شود. اشاره به کژتابی‌ها و سهل‌انگاری شعر دهه‌ی‌ مورد اشاره نیز از نظر پنهان نمی‌ماند. جلد دوم و سوم این کتاب به «مسائل شعر و بررسی انتقادی شعر جدید و جوان امروز ایران» می‌پردازد. این دو جلد در واقع به شعر بعد از انقلاب اختصاص دارد. از این منظر نخستین کتاب مرجعی است که در این مورد تالیف شده است. در این دو جلد افزون بر نقد و بررسی شعر جدید و جوان و جریان‌های شعری مربوط به آن به چهره‌های نسل پیش که در این مقطع به تکوین آثاری ابتکاری و بعضاً «متفاوت نویسی» پرداخته‌اند، اشارات لازم به عمل آمده است. نکته‌ی قابل ذکر این است که در این دو جلد تمامی مجموعه شعرهای شاعران جوان و غیرجوان (تا سال 1380) مورد بررسی قرار گرفته و بنا به ضرورت طرح مقولاتی خاص، به این مجموعه شعرها -به عنوان مآخذ- اشاره شده است. شعر «غیبت‌گرا»، «گرایش‌های گفتاری»، «شعر متعارف، شعر غیرمتعارف»، «شعر ساختاری و غیرساختاری»، «متفاوت‌نویسی و بخشی از شاعران جوان» و... از جمله مباحثی است که در کتاب مطرح شده‌است.

من یزید عشق/سید قاسم ناظمی

Image result for ‫سید قاسم ناظمی‬‎

آیینه ای برای ندیدن نداشتیم

و دل ، برای آه کشیدن نداشتیم 

عاشق شدیم و حیف که در من یزید عشق

پیراهنی برای دریدن نداشتیم

خواب و خیال بود جهان، در خیال هم

یک سیب روی شاخه چیدن نداشتیم

بیهوده بود هرچه دویدیم روز و شب

وقتی امید وصل و رسیدن نداشتیم

از ما گذشت ای دل دیوانه ام برو

ذوق جنون و نای دویدن نداشتیم

طاووس در اسارت زیبایی خودیم

این درد بس که بال پریدن نداشتیم

چرخ دنده /آرزو نوری

قفس بی پرنده ای بودم

خنده نه ، طرح خنده ای بودم

زیر چرخی که زندگانی بود

من فقط چرخ دنده ای بودم!

[وسعت بهشت]/ابراهیم حسن لو



بوی نان تازه بود

سبز وساده

روشن وامیدوار

سهمی از بهشت بود

در هوای سبزباغ

شکوفه ،رنگ

روح باغ بود

می شد از نگاه او

تا بهار،تاخدا

پل کشید

تبسمی به وسعت بهشت بود

گرچه درد بود

لخته لخته زخم بود

ولی

در نگاه روشنش چه داشت

که در حضورناب او

می شد آفتاب

آبی ویقین وسبز

رهایی و امیدشد

لحظه ای شکفت.

شعری از ادونیس/ترجمه فریبرز فرشیم

علی احمد سعید إسبر (زادۀ ژانویۀ  ۱۹۳۰در روستای قَصابینِ لاذقیه در ساحل غربی سوریه) از شاعران معاصر عرب است که بسیاری از اشعارش را از سن هفده سالگی به بعد با قلمنام "آدونیس" امضا کرده، در آغاز به دلیل تنگی معیشت خانواده نتوانست به مدارس معمولی راه یابد. پس به کمک پدر در مکتبی سنتی به تحصیل قرآن، ادبیات و شعر عرب پرداخت. اما شاعر جوان در 1945 به طرز شگفتی به نظام تحصیلی مدرن راه یافت و سپس با بورسیۀ دولتی وارد دانشگاه دمشق شد و در 1954 در رشتۀ فلسفه لیسانس و سرانجام در سال 1973 از دانشگاه سن ژزف دکترای ادبیات عرب گرفت.  آدونیس یا ادونیس نزدیک به یک سال از عمر خویش را هم در جبس سپری کرد که دانشگاه واقعی زندگی اش بود. او در سال ۱۹۶۵ آزاد شد. ادونیس روزنامه نگار، مقاله نویس و منتقد ادبی و از دست اندرکاران «مجلۀ شعر» بود. او از سال ۱۹۸۶ به عنوان نویسندۀ آزاد در پاریس در تبعید زندگی می کند. اشعارش به ۱۳ زبان ترجمه شده‌اند. جایزۀ ادبی گوته در سال ۲۰۱۱ به «آدونیس» اهدا شد*.

به «ترجمۀ دیگری» از دو شعر کوتاه وی که از متن انگلیسی صورت گرفته اما با متن عربی نیز مقایسه شده است، توجه کنید:


(1)

مرآةُ السَیّاف

هل قلتَ إنکَ شاعرٌ؟
من أینَ جئتَ؟ اُحسُّ جلدکَ ناعماً...
سیّاف! تسمعُنی؟
وهبتُکَ رأسَه،
          خذه، وهاتِ الجلدَ واحذر أن یُمَسُّ
          الجلدُ أشهی لی وأغلی
سیکون جلدک لی بساطاً
سیکون أجمل مخملٍ،

          هل قلت إنک شاعر؟

آینۀ جلاد


گفتی شاعری!؟
از کدام خطه‌ای؟ پوست شفافی داری!
جلاد، می‌شنوی؟
          سرش از آن تو
          پوستش بی اندک کبودی از آن من
          جنسی پربهاست.
ببریدش!

مخمل پوستت
فرش زیر پای من!

گفتی شاعری!؟

ترجمه : فریبرز فرشیم
31/08/2011
 

(2)
مرآة للقرن العشرین

تابوت یُلبسُ وجهَ الطفل
کتاب
یُکتَب فی أحشاءِ غُراب
وحش یتقدَّم، یحمل زهرة

صَخرَة
تتنفس فی ردتی مجنون:

هو ذا
هو ذا القرن العشرون

 

 آینۀ سدۀ بیستم


تابوتی پوشیده در چهرۀ کودکی
کتابی
نبشته بر احشاء غراب
اژدهایی پنهان در گل سرخ

و [آتشین] صخره‌ای
که نفس می‌کشد در ریه‌های مجنونی.
این است سیمای سدۀ بیستم.

ترجمه : فریبرز فرشیم
31/08/2011

 

*- این مقدمه توسط خانم ابومعاش نوشته شده بود، ولی پس از دریافت آن را تا حدی تغییر دادم . منبع اصل اطلاعات نیز «ویکیپدیا» است.